EGOGRAM 2008
Na początku każdego roku sir Arthur publikował tzw. Egogram - list otwarty, stanowiący osobiste podsumowanie minionego roku.
Poniżej prezentuję Egogram za rok 2007:
Przyjaciele, Ziemianie, Kosmici - użyczcie mi swych zmysłów!
Przesyłam pozdrowienia i najlepsze życzenia na początku kolejnego roku - coraz bliżej roku 2010, "roku, w którym nawiązujemy kontakt" (według filmu 2010) (1).
Nawiązanie kontaktu, albo przynajmniej odebranie jakiegoś sygnału świadczącego o istnieniu życia pozaziemskiego to jedno z trzech życzeń, jakie wyraziłem w nagraniu wideo, które ukazało się w Internecie w grudniu, w związku z moimi 90. urodzinami (2). Powiedziałem tam:
"Zawsze wierzyłem, że nie jesteśmy sami we Wszechświecie. Ale wciąż czekamy na nawiązanie kontaktu z cywilizacją pozaziemską, albo chociaż na jakiś sygnał potwierdzający jej istnienie. Nie wiadomo kiedy to nastąpi - mam nadzieję, że wcześniej, niż później!"
Dodałem do tego jeszcze dwie rzeczy, na których urzeczywistnieniu mi zależy - uniezależnienie się od ropy poprzez wykorzystywanie źródeł "czystej energii" oraz pokój na Sri Lance. W ten sposób powstały Trzy Życzenia Clarke'a, zgrabnie uzupełniające dobrze już ugruntowane Trzy Prawa Clarke'a (3).
Obchody moich 90. urodzin przebiegły dobrze. Mój wspólnik Hector, jego żona Valerie oraz ich dzieci Cherene oraz Melinda zdążyły wrócić z Melbourne na czas. Wraz z moim osobistym personelem i kilkorgiem bliskich przyjaciół zebrali się na poranne ciasto i szampana. Na wieczór zaś rząd Sri Lanki przygotował uroczystość na moją cześć, której przewodniczył Prezydent a w której uczestniczyło ponad 150 osób, wliczając kilku ministrów, dyplomatów, naukowców, artystów i dziennikarzy. Swoich przedstawicieli wysłały agencje kosmiczne Indii, Pakistanu, Rosji i USA. Wytrzymanie ponad 90 minut niezwykłych spostrzeżeń czynionych przez pół tuzina osób na temat mojego życia i działalności wymagało ode mnie sporo wysiłku. Szczytem było wystąpienie mojego starego przyjaciela, kosmonauty Aleksjeja Leonowa, który przemawiał zarówno w imieniu rosyjskiej agencji kosmicznej jak i Association of Space Explorers - i wręczył mi najwyższe odznaczenie tej drugiej organizacji.
Dwa tygodnie później, niespodziewanie okazało się, że po dobrze przespanej nocy nie mogę wstać z łóżka. Nieoczekiwana kontuzja pleców zmusiła mnie do odwiedzenia Colombo's Apollo Hospital gdzie lekarze wykryli u mnie pęknięty kręg. Zdumiało to wszystkich, jako że nie miałem żadnego wypadku - może był to wynik wędrówek z dinozaurami, jakie obecnie odbywam w moich barwnych snach. Wypisano mnie do domu 10 dni później ale pełne wyleczenie zajmie jeszcze wiele tygodni, podczas których muszę być niezwykle ostrożny.
Obecnie śpię po 16 godzin na dobę i przyzwyczajam się do czytania i działania w pozycji półleżącej. Moi lekarze, fizjoterapeuci, personel oraz służący opiekują się mną bardzo dobrze, tak więc nie odczuwam bólu czy dyskomfortu. Mimo to nie mogę się doczekać powrotu na mój fotel.
Jednym z moich obecnych priorytetów jest przebrnięcie przez opasły maszynopis powieści The Last Theorem, napisanej przez Frederika Pohla na podstawie szkicu, jaki stworzyłem cztery lata temu. Nasi wydawcy i agenci wykazali się niezwykłą cierpliwością i wsparciem gdy przez większość minionego roku wymienialiśmy się z Fredem pomysłami i uwagami.
Tymczasem w grudniu ukazała się powieść Pierworodni - trzeci tom cyklu Odyseja czasu, pisanego ze Stephenem Baxterem (4). Stephen napisał także urocze opowiadanie wykorzystując ten sam londyński pub, który stanowił tło mojego zbioru opowiadań Tales from the White Hart, opublikowanego po raz pierwszy 50 lat temu (5). Jego opowiadanie zostało włączone w rocznicowe wydanie zbioru, jakie niedawno ukazało się nakładem brytyjskiego PS Publishing.
W minionym roku zostałem zaangażowany w obchody także innych złotych jubileuszy. W kwietniu minęło 50 lat, odkąd mój stary przyjaciel Patrick Moore prowadzi w BBC program The Sky at Night - prawdziwy rekord świata. Z tej okazji nakręciłem wraz z BBC specjalny materiał oraz napisałem esej wspomnieniowy (6). W październiku zaś obaj przyłączyliśmy się do światowych obchodów 50-lecia Ery Kosmicznej. W eseju napisanym do oficjalnej publikacji Rosyjskiej Akademii Nauk zaznaczyłem, iż mimo tego, że to, co przez tę połowę wieku zdołaliśmy osiągnąć robi wrażenie, to jednak najlepsze wciąż jeszcze przed nami. W tym samym miesiącu czasopismo New Scientist umieściło mnie na liście 10 najbardziej wpływowych myślicieli wszechczasów zajmujących się kosmosem. Lista tych, 'dzięki którym Era Kosmiczna stała się faktem' obejmuje także Ciołkowskiego, Korolowa, Tsiena oraz Spitzera (7). W listopadzie natomiast pojawiłem się (poprzez nagranie wideo) na obchodach 50. rocznicy Konferencji Pugwash, jaka odbyła się w Bari, we Włoszech (8). Podziękowawszy jej członkom za pomoc w uniknięciu atomowego samozniszczenia, zasugerowałem, by powstrzymali rozprzestrzenianie się gloryfikującej przemoc 'techno-pornografii'.
Pomimo ograniczeń czasu i energii jakie nakłada na mnie zespół post-polio, przyłączałem się poprzez transmisje wideo do wybranych imprez, których tematyka jest bliska memu sercu. Wśród nich była 20. rocznica powstania International Space University, setna rocznica urodzin świętej pamięci Roberta Heinleina oraz przelot sondy Cassini koło Iapetusa, księżyca Saturna, na którym w powieści 2001: Odyseja kosmiczna astronauta Dave Bowman odkrywa większy Monolit (9).
Fundacja im. Arthura Clarke'a kontynuuje swoją pracę na rzecz promowania mojej wizji, podobnie jak założyciele Centrum im. Arthura C. Clarke'a, którego zadaniem będzie "badanie zasięgu oraz wpływu ludzkiej wyobraźni". Zarząd Centrum, któremu przewodniczy Tedson Meyers, podjął wyzwanie zebrania 70 millionów dolarów na ten projekt. Dziękuję im za ich ciężką pracę oraz wytrwałość.
Mój brat Fred, Chris Howse, Angie Edwards oraz Navam Tambayah opiekują się moimi sprawami w Anglii. Moi agenci z David Higham Associates oraz Scovil, Chichak & Galen Literary Agency chronią mnie przed drapieżnymi wydawcami oraz producentami filmowymi.
Tutaj, w Kolombo, wspiera mnie mój personel, któremu chciałbym niniejszym podzękować:
Osobisty asystent: Rohan De Silva
Przedstawiciel wykonawczy: Nalaka Gunawardene
Sekretarka: Dottie Weerasooriya
Służący: Saman, Chandrasiri, Dharmawardena
Kierowcy: Lalith & Anthony
Personel domowy: Jayasiri, Mallika & Sumana
Złota rączka: Jagath
Zawsze miałem mieszane uczucia odnośnie potomności (jak zauważył pewien cynik, co mnie ona obchodzi?). Jednak ukończenie 90 orbit wokół Słońca było dogodną okazją do zastanowienia się, jak chciałbym być zapamiętany. Jak powiedziałem w moim urodzinowym nagraniu wideo: "W swoim życiu byłem pisarzem, badaczem podwodnym, promotorem podboju kosmosu oraz popularyzatorem nauki. Z wszystkich tych zajęć, najbardziej chciałbym być zapamiętany jako pisarz - taki, który dostarczał swym czytelnikom rozrywki oraz, mam nadzieję, rozwijał ich wyobraźnię.
Odkryłem, że inny angielski pisarz - który, tak się składa, również spędził większość swojego życia na Wschodzie - świetnie to wyraził. Pozwólcie mi więc zakończyć tymi słowami Rudyarda Kiplinga:
If I have given you delight
by aught that I have done.
Let me lie quiet in that night
which shall be yours anon;
And for the little, little span
the dead are borne in mind,
seek not to question other than,
the books I leave behind." (10)
Arthur C. Clarke
Kolombo, Sri Lanka
30 stycznia 2008
Przypisy:
(1) Film 2010 często nosi podtytuł The Year We Make Contact
(2) Nagranie, o którym mowa można zobaczyć tutaj.
(3) O Prawach Clarke'a przeczytasz tutaj.
(4) Pierwszy tom cyklu to Oko czasu, drugi - Słoneczna burza.
(5) Więcej o tym zbiorze tutaj.
(6) The Sky at Night to niezwykle popularny program poświęcony astronomii; niestety, nigdy nie prezentowano go w Polsce. Więcej o programie tutaj, tutaj zaś treść eseju.
(7) Konstanty Ciołkowski (1857-1935) - rosyjski uczony polskiego pochodzenia, wynalazca i twórca teorii lotu rakiet; Siergiej Korolow (1907-1966) - radziecki konstruktor rakiet i statków kosmicznych, ojciec kosmonautyki; H.S.Tsien (ur.1911) - chiński konstruktor rakiet, współtwórca JPL, ojciec chińskiej techniki rakietowej; Lyman Spitzer (1914-1997) - wybitny amerykański fizyk teoretyczny. Listę tę zamieszczono tutaj.
(8) Konferencja Pugwash w Sprawie Nauki i Problemów Światowych - ruch amerykańskich i radzieckich uczonych na rzecz rozbrojenia i pokoju; w 1995 organizacja ta i ówczesny prezydent organizacji Józef Rotblat (Polak z brytyjskim paszportem) otrzymali pokojową Nagrodę Nobla.
(9) Nagrane na tę okazję wystąpienie można zobaczyć tutaj.
(10) Wiersz nosi tytuł The Appeal i wg moich ustaleń nie został przetłumaczony na język polski; jego sens oddaje to mocno robocze tłumaczenie:
Jeśli dostarczyłem wam radości | poprzez coś, co zrobiłem, | pozwólcie mi leżeć spokojnie w tej nocy, | która niebawem będzie wasza. | A przez ten krótki okres, | w którym martwi trwają w pamięci, | starajcie się badać nie mnie | lecz książki które pozostawiam.
przełożył: Jarosław Wasielewski
Oryginalny tekst w języku angielskim znajdziesz tutaj.
