Minehead było czymś więcej, niż miejscem mojego urodzenia - przez pierwsze dziesięć lat mojego życia było moim domem. Urodziłem się w odległości zaledwie kilkuset metrów od morza, w domu, który wciąż stoi właściwie niezmieniony - poza tym, że skurczył się o połowę.
W Minehead chodziłem do przedszkola (1) i byłem wychowywany - czy raczej rozpieszczany - przez Babcię Mary Willis i jej starszą córkę, Ciocię Nelly, podczas gdy moi rodzice ciężko pracowali na farmie w pobliżu Taunton, odległej o jakieś trzydzieści kilometrów.
Spora część dzieciństwa upłynęła mi na zabawach z dawno już zapomnianymi przyjaciółmi, z którymi to zapuszczaliśmy się w tajemniczy las okrywający North Hill. Z jego szczytu często spoglądałem na rozległą panoramę, aż po horyzont przeciętą prościutką linią Great Western Railway. Pewnego dnia ta linia miała mnie zabrać do Londynu - i o wiele dalej.
Większość moich wspomnień z dzieciństwa związanych jest z plażą - tym wielkim półksiężycem piasku, z którego mogłem zobaczyć wybrzeże Walii oraz tajemnicze wyspy Flat Holme i Steep Holme. Każdego dnia cofające się morze odsłaniało cudowną krainę małych lagun, pośród których starannie wznosiłem zamki z piasku, otoczone ochronnymi fosami, a następnie oczekiwałem ich zniszczenia przez fale nadchodzącego przypływu. Ten ukochany plac zabaw stał się inspiracją dla mojego opowiadania 'Transcience' (2).
Później także miałem odkryć słowa A.E.Housmana (3), które nie tylko doskonale opisywały to miejsce, lecz także dały tytuł mojej pierwszej powieści:
"Here on the level sand, between the sea and land, what shall I do or write, against the fall of night?" (4)
Daleko od miejsca moich narodzin - właściwie w odległości prawie czterystu tysięcy kilometrów - jest Księżyc. Jedną z najpiękniejszych księżycowych formacji jest wielki łuk Sinus Iridum (Zatoka Tęczy), utworzony eony temu, kiedy to lawa wypływająca z nowouformowanego Morza Deszczów zderzyła się ze ścianą ogromnego krateru. Kiedy patrzę przez swój teleskop na Księżyc w dziesiątym dniu jego cyklu, Zatoka Tęczy nieodparcie przypomina mi Minehead - z tym, że na sto razy większą skalę. Ona również zdominowana jest przez masywny cypel, pozdrawiający wschodzące Słońce, zanim jeszcze zdąży ono oświetlić obszar leżący u jego stóp. Żaden mężczyzna ani kobieta nie przechadzali się jeszcze po Zatoce Tęczy - ale pewnego dnia to nastąpi, gdzieś w następnym stuleciu.
Inne skojarzenie Minehead jest bardziej przystępne - nawet za bardzo! - szczególnie odkąd pewne czasopismo podróżnicze umieściło je pośród dwunastu najpiękniejszych plaż świata. Unawatuna Bay, na południowym wybrzeżu Sri Lanki, jest mniej więcej tej samej wielkości i kształtu, co Zatoka Minehead i również ma wzgórze po swej zachodniej stronie. Ale na tym, niestety, podobieństwo się kończy. Na wzgórzu Unawatuna znajduje się bowiem świątynia buddyjska, zaś cały łuk plaży okolony jest pełnymi wdzięku palmami.
Jestem pewien, iż rzadko myślałem o Minehead podczas nurkowania pośród korali i tropikalnych ryb, w często za ciepłych wodach. Nic więc dziwnego, że zajęło mi ćwierć wieku uzmysłowienie sobie, iż odkryłem swój platoński ideał - apoteozę mojego dziecięcego placu zabaw - parę stopni na północ od równika.
Jedenaście tysięcy kilometrów od miejsca, w którym się urodziłem, powróciłem do domu.
Przypisy:
(1) infant school - lokalna szkoła, do jakiej posyła się dzieci najczęściej w wieku 4-7 (wówczas 4-8) lat.
(2) 'Transcience' ('Przemijanie') ukazało się w polskim zbiorze opowiadań Clarke'a Spotkanie z meduzą.
(3) A.E.Housman (1859-1936), angielski poeta i filolog klasyczny zarazem.
(4) dosł. Tutaj, na równym piasku, pomiędzy morzem a lądem, co uczynię lub napiszę by nie zapadła noc?; Against The Fall Of Night to tyłuł pierwszej powieści sir Clarke'a, którą przerobił on później na rewelacyjne Miasto i gwiazdy.
Tekst 'Minehead made me' powstał w 1992 roku na okoliczność 75. urodzin ACC. Opublikowany został w wydawanym w Londynie Sunday Express; następnie został umieszczony w wyborze tekstów i esejów podsumowujących życie sir Clarke'a 'Greetings, Carbon-Based Bipeds!' (1999)
przełożył: Jarosław Wasielewski
